Το φλεβικό σύστημα

Οι φλέβες οδηγούν το αίμα από τις περιφερειακές, απομακρυσμένες από την καρδιά περιοχές, πίσω στην καρδιά. Το δίκτυό τους αντιστοιχεί, σε εκτεταμένες περιοχές, στο δίκτυο των αρτηριών του κυκλοφοριακού συστήματος. Οταν μετρήσουμε όλες τις φλέβες, γίνεται σαφές, ότι υπάρχουν περισσότερες φλέβες παρά αρτηρίες. Αυτό φαίνεται ιδιαίτερα έντονα στα χέρια και τα πόδια. Εδώ βρίσκονται φλέβες στον υποδόριο ιστό, που δεν αντιστοιχούν στο δίκτυο των αρτηριών.

Η άνω κοίλη φλέβα και η κάτω κοίλη φλέβα εκβάλλουν στον δεξιό κόλπο της καρδιάς. Η άνω κοίλη φλέβα υποδέχεται το φλεβικό αίμα από το κεφάλι, τον λαιμό, τα άνω άκρα και τον θώρακα. Η κάτω κοίλη φλέβα συγκεντρώνει το φλεβικό αίμα από τα κάτω άκρα, τα όργανα της πυέλου και της κοιλιακής χώρας. Το φλεβικό αίμα του καρδιακού μυός ρέει μέσω μικρών φλεβών στον στεφανιαίο κόλπο. Η αθροιστική αυτή φλέβα εκβάλλει επίσης άμεσα στον δεξιό κόλπο της καρδιάς. 

Φλέβες των άνω άκρων και του κεφαλιού

Το φλεβικό αίμα από τα άνω άκρα διοχετεύεται πρώτα μέσω των ωλένιων και των κερκιδικών φλεβών στην βραχιόνια φλέβες, οι οποία συνεχίζεται στην περιοχή της μασχάλης ως μασχαλιαία φλέβα και αργότερα ως υποκλείδια φλέβα. Τελικά, η δεξιά υποκλείδια φλέβα ενώνεται, στην δεξιά φλεβώδη γωνία, με την έσω σφαγίτιδα φλέβα. Στο σημείο αυτό εκβάλλει και ο θωρακικός πόρος στο φλεβικό σύστημα. Το ίδιο συμβαίνει και στην αριστερή πλευρά του σώματος. Εκεί εκβάλλει στην αριστερή φλεβώδη γωνία ο θωρακικός πόρος του λεμφικού συστήματος. Ολα αυτά τα αγγεία μαζί οδηγούν στην άνω κοίλη φλέβα, η οποία εκβάλλει στον δεξιό κόλπο της καρδιάς.

Το αίμα από την περιοχή του εγκεφάλου και του προσώπου συγκεντρώνεται στην έσω σφαγίτιδα φλέβα. Η έξω σφαγίτις φλέβα συγκεντρώνει το αίμα από το έδαφος του στόματος και την περιοχή του τριχωτού της κεφαλής και εκβάλλει στην υποκλείδια φλέβα ή στην φλεβώδη γωνία.

Φλέβες της κοιλίας

Στην κοιλιακή περιοχή υπάρχουν δύο φλεβικά συστήματα. Το αίμα από τα όργανα της πυέλου συγκεντρώνεται στο φλεβικό πλέγμα και διοχετεύεται στη συνέχεια στην κάτω κοίλη φλέβα. Το αίμα από τα όργανα της κοιλίας ρέει στην πυλαία φλέβα. Η πυλαία φλέβα εκβάλλει στο ήπαρ, στο οποίο φιλτράρεται το αίμα. Μετά το πέρασμα από το ήπαρ, το αίμα διοχετεύεται στην κάτω κοίλη φλέβα, η οποία εκβάλλει στον δεξιό κόλπο της καρδιάς.

Φλέβες των κάτω άκρων

Το 90% του αίματος, που επιστρέφει από τα πόδια στην καρδιά, περνάει μέσα από τις εν βάθει φλέβες των κάτω μελών. Εδώ, το αίμα από τα πόδια συγκεντρώνεται πρώτα στην ιγνυακή φλέβα. Στον μηρό το αίμα συγκεντρώνεται στην μηριαία φλέβα, την έξω και την κοινή λαγόνια φλέβα. Στο τέλος οι κοινές λαγόνιες φλέβες της δεξιάς και αριστερής πλευράς ενώνονται στην κάτω κοίλη φλέβα, η οποία εκβάλλει στον δεξιό κόλπο της καρδιάς.

Το επιπολές φλεβικό σύστημα των κάτω άκρων συγκεντρώνει το υπόλοιπο 10% της  ανάστροφης αιματικής ροής από τα κάτω άκρα.

• Από το έσω χείλος του ποδιού μέχρι την εκβολή της στο εν βάθει φλεβικό σύστημα, κάτω από την βουβωνική χώρα, πορεύεται η μείζων σαφηνής φλέβα. Αυτή είναι η φλέβα, που στην καρδιοχειρουργική αφαιρείται κατά προτίμηση χωρίς αντικατάσταση και χρησιμοποιείται στο Bypass.
• Από το έξω χείλος του ποδιού πορεύεται η ελάσσων σαφηνής φλέβα, μέσω της γαστροκνημίας και μέχρι την εκβολή της στο εν βάθει φλεβικό σύστημα στην ιγνυακή κοιλότητα.

Η μείζων σαφηνής φλέβα εκβάλλει, στο ύψος της βουβωνικής χώρας, στην μηριαία φλέβα, η οποία ανήκει στο εν βάθει φλεβικό σύστημα. Στο συγκεκριμένο σημείο εκβάλλουν κυριολεκτικά σε κόμβο πολλές φλέβες, που αιματώνουν το δέρμα των γεννητικών οργάνων. Το σημείο αυτό λέγεται σαφηνομηριαία συμβολή. Επειδή η σαφηνομηριαία συμβολή παίζει σημαντικό ρόλο στην χειρουργική, επισημαίνεται στην παραπάνω εικόνα με κόκκινο κύκλο.

Οι διατιτρώσες φλέβες είναι αυτές, που ενώνουν τις επιπολείς με τις εν βάθει  φλέβες των κάτω άκρων. Οι εν βάθει φλέβες των κάτω άκρων βρίσκονται ενδομυϊκά, και οι επιπολείς εκτός του μυός. Γι’ αυτό οι διατιτρώσες φλέβες, προκειμένου να δημιουργούν αναστόμωση, πρέπει να διαπερνούν την μυϊκή περιτονία. Συνολικά, διακρίνονται τρεις σημαντικές ομάδες των διατιτρωσών φλεβών:

Οι διατιτρώσες φλέβες ενώνουν τις επιφανειακές με τις εν βάθει  φλέβες των κάτω άκρων.

·         Η ομάδα του DODD στην εσωτερική πλευρά του κέντρου του μηρού.

·         Η ομάδα του BOYD στην εσωτερική πλευρά της κνήμης, αμέσως κάτω από το γόνατο και πιο κάτω.

·         Η ομάδα του COCKET στην εσωτερική πλευρά της κνήμης.

Φυσιολογικά, στον υγιή άνθρωπο, το αίμα στις διατιτρώσες φλέβες ρέει πάντα μόνο προς μία κατεύθυνση, δηλαδή από τις επιπολείς προς τις εν βάθει φλέβες. Οταν αφαιρούνται χειρουργικά κιρσοί (Stripping), πρέπει προηγουμένως να γίνει απολίνωση των διατιτρώντων αγγείων, ώστε να μην υπάρχει σύνδεση μεταξύ των επιπολών και των εν βάθει φλεβών.

Οι βαλβίδες των φλεβών

Οι βαλβίδες αποτρέπουν την αναστροφή της αιματικής ροής.

Στις φλέβες επικρατεί πολύ χαμηλότερη πίεση απ’ ότι στις αρτηρίες. Για τον λόγο αυτό τα τοιχώματα των φλεβών είναι λεπτότερα. Κατά τα λοιπά, η δομή των τοιχωμάτων είναι ίδια για τις φλέβες και τις αρτηρίες. (βλ. δομή των αιμοφόρων αγγείων). Μια ιδιαιτερότητα όμως έχουν, κυρίως οι φλέβες του τοιχώματος του κορμού και των κάτω άκρων, καθώς διαθέτουν μηνοειδείς βαλβίδες. Στο ενδοθήλιο, το εσωτερικό στρώμα των αγγείων, βρίσκονται  σε δύο αντίθετες πλευρές εκκολπώματα. Τα εκκολπώματα αυτά λειτουργούν σαν βαλβίδες. Οταν ρέει το αίμα προς την καρδιά, εφάπτονται στο τοίχωμα του αγγείου και αφήνουν το αίμα να περνά ελεύθερο. Οταν όμως το αίμα ρέει «ανάποδα», τα εκκολπώματα ανοίγουν και φράζουν το δρόμο. Στην επιπολή μείζονα σαφηνή φλέβα υπάρχουν για παράδειγμα μέχρι και 20 τέτοιες βαλβίδες και στην ελάσσονα σαφηνή φλέβα (κάτω από το γόνατο) υπάρχουν μέχρι και 12 βαλβίδες επί πλέον. Η εν βάθει μηριαία φλέβα έχει μόνο δύο βαλβίδες.

Ενεργοί μύες υποστηρίζουν την λειτουργία των βαλβίδων.

Η λειτουργία των βαλβίδων υποστηρίζεται από τους μύες των κάτω άκρων. Κατά την σύσπαση των μυών εκτείνεται η μυϊκή μάζα και συμπιέζει το τοίχωμα της φλέβας. Ετσι, πρεσάρουν το αίμα πίσω προς την καρδιά. Γι’ αυτό η αναστροφή της αιματικής ροής είναι μεγαλύτερη, όταν η «μυϊκή αντλία» είναι σε λειτουργία.

Η μειωμένη τάση των φλεβικών τοιχωμάτων οδηγεί σε ανεπαρκείς βαλβίδες φλεβών.

Μια άλλη προϋπόθεση για την καλή λειτουργία των βαλβίδων φλεβών είναι η επαρκής τάση στο τοίχωμα των φλεβών. Ετσι οι βαλβίδες συμπιέζονται συνεχώς. Οταν η τάση στο τοίχωμα της φλέβας είναι μειωμένη (θα μπορούσε να συγκριθεί με χαλαρωμένο δέρμα) αυξάνει η απόσταση μεταξύ δύο εκκολπωμάτων. Τότε πλέον οι βαλβίδες δεν κλείνουν καλά στην περίπτωση αναστροφής της αιματικής ροής. Το φαινόμενο αυτό λέγεται βαλβιδική ανεπάρκεια. Αδύναμες ή ανεπαρκείς βαλβίδες δεν είναι πλέον σε θέση να εμποδίζουν την παλινδρόμηση του αίματος. Τότε το φλεβικό αίμα ρέει από τις βαθύτερες φλέβες, που βρίσκονται υπό μεγαλύτερη πίεση σε σχέση με τις επιπολείς φλέβες, στο επιπολές φλεβικό σύστημα. Η κατεύθυνση του αίματος αντιστρέφεται. Ετσι προσβάλλονται ακόμα περισσότερες βαλβίδες και καταστρέφονται. Το αποτέλεσμα είναι η διαστολή των φλεβών.

Φλεβικές στάσεις και οιδήματα είναι συχνές παθήσεις.

Περίπου το 10% των ανθρώπων έχουν βαλβιδική ανεπάρκεια. Η βαλβιδική ανεπάρκεια είναι μία από τις αιτίες για χρόνια αυξημένη φλεβική πίεση. Η χρόνια αυξημένη φλεβική πίεση οδηγεί σε φλεβική στάση και ευνοεί τον σχηματισμό οιδημάτων.

Η κίνηση βοηθά.

Με την κίνηση ενισχύεται η αναστροφή της αιματικής ροής. Το περπάτημα υποστηρίζει την μυϊκή αντλία, καθώς οι μύες της κνήμης είναι ενεργοί. Για τον λόγο αυτό άνθρωποι, που είναι αναγκασμένοι να στέκονται πολλές ώρες  ή κατάκοιτοι ασθενείς, είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι σε βλάβες από φλεβική παλινδρόμηση.

Για τον λόγο αυτό, συνιστούμε την καθημερινή λήψη Semele, με την οποία αποτρέπεται η φλεβική στάση.

BLOOD VESSELS  &  ΑΓΓΕΊΑ